UORDENS, VACCAS E BURGHEIS  
Denter idilla e paupradad  
   
In plaid per tgi che legia  
La historia tuatschina dil 19avel tschentaner  
Cronologia atras il 19avel tschentaner  
Cronica da disgrazias dil 19avel tschentaner   
Rapports ord la pressa dil 19avel tschentaner ed autras notizias Sc. 21/143
Mesiras e termins  
       
UORDENS  
Introducziun   
Protocol da vischnaunca d’ «Anno 1800, per la vischnaunca da s. Barclamiu» Cud. 9.1
Quen dallas facultads - 1800 Scatla 6.1
Tscheins dallas alps dalla claustra 1801 II. A1.1
Renovaziun davart igl arvè per las alps Val Val e Val Giuv 1804  II. A1.1
Descripziun da Tujetsch digl onn 1805  
Cunvegnientscha denter vischins da Tschamut - 1806 II. A1.4
1808 - Lavina da Selva dils 13 da december 1808 16.147
Vigeli Giusep Valier, prius si burgheis - 1810 Scatla 3/1, 3.6
Pareri d’in Ludeivel Obercheit cun ils deputai dils vischinadis sur dils uordens che dueien vegnir fatgs temps da stad, nuncargond ad alp, anno 1811, ils 2 da mars.  Crestomazia I, pag. 507
Untgida per l’alp Nalps da Magher 1813  A1.13
Uorden da vischnaunca dalla stad, fatgs igl onn 1814, ils 15 da zercladur. Duront il buca cargar ad alp. 17.60
Rodel digl arvè claustral 1815-1860 II. A1.4
Protocol dalla dertgira dil cumin dalla Cadi 1816 - 1817 Ar Cumin
Documents davart la lavina da Rueras da 1817  
Uorden ni project da leschas d’observar en Tujetsch, igl onn 1818, ils 12 da matg 17.60
Pastira da casa per Gonda e Sedrun - sentenzia digl onn 1820 17.60
Decrets da cumin 1821 Cud. 15.3
Colecta Buch worin gezeichnet wird, wass denen beschädigten des Dorfes Camischollas gesteurt wird. 1822, den 15ten Augst. PBB 
Project da lescha per uordens da vischnaunca per igl onn 1823 17.60
Alp Nalps da Magher pertuccont l’untgida a Plaun Cavorgia - 1823 A1.13
Contract da baghegiar casa - lavurs da lenn - 1824 187/21.170 
Contract da baghegiar casa - lavurs da miradur - 1825 187/21.1670 
Protocol dalla dertgira da pasch dalla ludeivla vischnaunca da Tujetsch ha priu sia entschatta igl onn 1825 Cud. 14.1 
Uordens dalla vischnaunca che partegnan tier la primavera, proponi e legi avon alla ludeivla vischnaunca igl emprem da zercladur 1828 17.60
Decrets e statuts generals dalla vischnaunca da Tujetsch digl onn 1832 17.60
Dispeta denter ils proprietars dall’Alp Pazzula e Tujetsch - 1832/1833/1835 II. A1.1
Sarament dil salter – emprema mesadad dil 19avel 1.1
Davart ils dretgs per l’aua de Londadusa, dil dutg grond, che dei flessegiar a Florin Sut. – 1834.  PBB
Dumbraziun da 1835  21.39.21 
Lavina da Giuv – 1836, ils 25 da december  16.1 
Renovaziun dils cunfins sil Cuolm d’Ursera denter Uri e Grischun - 1836 1.4
Protesta encunter ordinaziuns forestalas - 1836  
Decrets da cumin 1836 Cud. 15.4
Übersicht von den Waldungen in der Gemeinde Tavetsch nach ihrer Beschaffenheit im Jahr 1837 16
Differenzas denter la ludeivla vischnaunca ed il benefeci parochial Pleiv cud.27
Urbari della farria de Thujetsch, renovaus 1838 Pleiv cud.32
Accord per survetsch militar - 1844 Scatla 21.152
Mirs baghegiai 1844 -1848     Cud. 14.1
Gudiment dall’alp Tschamut - 1845 II. A1.4
Cudisch dils vischins da Rueras 1845 - 1901 Cud. 15.42
Statuts da scola – 1847  8.1
Diember dils tiers priu si ils 20 da mars 1847 17.65
Regulativ per igl obercheit da vischnaunca - 1847 Cud. 14.1
Il stagiar dallas alps - uorden 1847 17.65
Cunfins denter las alps Pardatsch e Nalps - 1848 A1.13
Avisada da statalter Gion Antoni Peder 1849 Scatla 105
Pastiras da casa 1849 17.60
Clom d’agid entras igl Uffeci da cumin – 1850 PBB
Stabiliments e reglas digl onn – 1850 Urbari 1838
Uorden forestal da 1853  (tudestg e scartira tudestga) 16.1
Uorden e stagiau dallas alps 1855 17.65
Regulativ stabiliu ils 4 da fevrer ariguard il pauperesser – 1855 9.1
Vischnaunca surdat pastira a Gion Flurin Riedi a Plaun Miez - 1855 1.4
Statuts ed uordens d’economia 1857 Cud. 1.1/1.4
Regulativs u uordens preponi alla vischnaunca 1857, ils 18 da matg 1.1
Regulativ per igl obercheit dalla vischnaunca da Tujetsch ed auters emploiai – entuorn 1857 1.1
Uorden per la vischnaunca 1857 1.1
Uorden d’alps 1857  1.1
Impressiuns da viadi - 1857 21.87
Quen communal - 1857 6.1
1858 ils 3 da mars ha la cumissiun pauperila cun approbaziun dalla ludeivla vischnaunca stabilliu la sequenta norma ariguard il pauperesser. 9.1
Accord sur il barschar caltschina 1858 II. A1.1
Entelgientscha co guder las alps e pastiras - 1861 Cudisch 1.4
Uorden d’economia - 1861 Cudisch 1.4
Accord fatgs anno 1861 culla claustra appartenent tier il pagar giu igl arvè dallas alps II. A1.1
Cunvenziun pertuccont la vendita dall’Alp Tschamut - 1861 II. A1.1
Gl’emprem register da taglia - 1861-1870   
Taglia per pagar il deivet - 1862 Cud. 5.15 
Nova via atras la val e sul Pass Alpsu  - 1862 - 1864 Protocols/gasettas
Entelgientscha denter Hans Giachen Decurtins e la cumissiun stradala - 1863 II. A1/2a
Alp Tschamut – dispeta denter Tschamut e la vischnaunca - 1863
Extract dil protocol da mediaziun - 1863
Brev digl onn 1863
Conclus dils vischins da Tschamut appartenent sias alps - 1863 
Nota ni memorial dils vischins da Tschamut – (1863)
Conclus dils vischins appartenent las pretensiuns ch’els fan (1863)

II. A1.4
II. A1.4
II. A1.4
II. A1.4
II. A1.4
La vischnaunca da Tujetsch pervia da cunfins dall’AlpTschamut ed il possess dil Mun Traviers 1863 II. A1.4
Cunfins denter Medel e Tujetsch 1865 1.4
Enumeraziun dils fiugs dalla val - 1865 Scatla 7.1
Lenna da fiug - 1865 Cud. 1.2
Documents da Tschamut - 1865 II. A1.1
Brev da cunvenziun denter la ludeivla Vischnaunca da Tujetsch ed il ludeivel Vischinadi da Tschamut - 1866 II. A1.1
Cunfins, dretgs e grevezias dall’Alp Tschamut, che vegn messa sin ils 15 da mars en public ingant d’alpegiaziun per ils sequents tschun onns, 1866, 1867, 1868, 1869 e 1870 II. A1.1
Gentar da s. Martin e deivet alla venerabla claustra da Mustér – 1866 II. A1.1
Cundiziuns che la vischnaunca da Tujetsch metta a quel che vul surprender da ad ella furnir la necessaria caltschina annualmein - 1866. II. A1.1
Status dalla vischnaunca da Tujetsch 1866 Cud. 11.1
Mess per memoria ils cunfins e terminaziun dall’Alp Curnera e Maighels 1868 A1/5
Accord cun meister mustregia Gion Giusep Baselgia - 1869 1.1
Reclamaziun pervia d’in rapport dils uauls en Tujetsch daus dil bostger circuital - 1871 1.4
Brev da cunvenziun per la via nova giun Claus digl onn 1871, ils 6 da matg - 1871 Prot. 1.3
Dispeta pervia dil buntaduir da Begliet denter ils vischins da Dieni Sut e Sura - 1872 21.108.17
Cunvenziun per la gassa e repass dadens il vitg Zarcuns, in dretg niev - 1872
A1/9
Dumbraziuns dils animals – fevrer, 1873
Anno 1873, ils 23 da mars eis ei vegniu stagiau las alps - 1873
Scatla 16.1
Cud. 1.4
Cunvenziun ariguard la zavrada da nuorsas, Tujetsch, ils 30 da matg 1873 A1/7
Accord cul „Camifeger“ Maissen - ils 3 d’october 1873 Prot. 1.3
Tegias e suloms che la vischnaunca ha inaga ni l’autra cumprau giu da certs particulas – 1873 - 1886 Cud. 11.2
Uorden da fiug per il cumin dalla Cadi - 1874  370/14.11.1
Untgida Nalps da Grass - 1875 II A1. ..
La vischnaunca da Tujetsch cun ils possessurs dalla gassa ida en da Cavorgia Sura - 1876 A1/8
Quen communal - 1876 Scatla 7.1
Cunfins denter Tujetsch e Mustér – 1877/1880 1.4
Cunvegnientscha co tener ils s.v.buc da vischins - 1877 21.26.2
Uorden co tener il s.v. taur - 1877  21.26.2
Instrucziun per il bostger da revier dallas treis vischnauncas da Mustér, Tujetsch e Medel e la claustra da Mustér - 1877  Scatla 16.1
Als sequents vischins audan ils dretgs dall’Alp Nalps - 1877 A1.13
Gliesta dils vischins da Gonda per dar ora la lenna da fiug - 1878 Protocols 1.3
Resultat dallas lavurs cuminas dallas alps e pastiras per 1878, ils 22 da matg Cud. 11.2
Uordens e statuts da vischnaunca tratgs ord ils protocols da vischnauncaentschiet cugl onn 1866, screts ensemen 1880 Cud.15.5
Pagau giu la dieschma 1880 Urbari 1838
Attestaziun – Emprem tetg da stuors en Tujetsch 1881 1/14.1
Recuors dil vischinadi da Sedrun avon il Cussegl Pign 1883 17.60
Uorden da pastiras 1883 17.60
Quen dallas spesas e dis impundi dallla cumissiun da vischnaunca duront la debata cun il vischinadi da Sedrun ei aschia - 1883 17.60
Ils signurs spirituals alla ludeivla vischnaunca da Tujetsch - 1883 17.60
Cunvenziun cun la societad dalla „Blechmusic“ da Tujetsch - 1883 A1.10
Mess per memoria ils cunfins e terminaziun dall’Alp Curnera e Maighels - 1884  
Regulativ sur dallas grevezias e gudidas da tuts beins communals dalla vischnaunca Tujetsch, tschentaus si anno 1885 1.1
Verificaziun e renovaziun dils tiarms denter Tujetsch e Medel - 1885 1.4
Terminaziun giu Prau da Vitg denter ils particulars e la pastira da vischnaunca 1885  1.4
Terminaziun dils mises da Plaun Miez da frars Riedi sut datum dils 25 da zercladur 1885 1.4
Uorden dallas alps 1886 17.65
Cuort diari da 1887 Scatla 21.62
Remisa per la sprezza - 1887  
Revers da 1887 Urbari 1838
Uorden e statuts dalla vischnaunca da Tujetsch, revediu igl onn 1889 StAGR II 13 k 3 16.1
Uorden da fiug dalla vischnaunca Tujetsch – 1889 370/14.11.1
March – Urkunde über die Landesgrenze Uri-Graubünden - 1891 1.4
Las differentas taxas - 1891 6.1
Entelgientscha amicabla davart l’aua da Mila a Rueras - 1891 21.152
Quen dallas talpas per 1892, dadens il Dutg Grond - 1892 Scatla 6.1
Differentas taxas pella gudida dils beins communals per 1892 6.1
Sorts da fein a pastg – 1892 Scatla 17/30
Gliesta dils praus 1893 Scatla 17/30
Via da Nalps - 1893  
Terminaziun da Londadusa - 1894 1.4
Quens ils statalter dalla ludeivla vischnaunca da Tujetsch 1894 - 95 Scatla 7.1
Uorden dallas alps 1895 17.65
Terminaziun e spartaziun dallas duas alps Val Val e Val Giuv - 1896 1.4
Terminaziun da Tgom e Stavel Secs sur en ed ora - 1897 1.4
Urbari dil benefeci parochial da Tujetsch - 1897 Pleiv, scatla 2
Uorden da lavurs cuminas per la ludeivla vischnaunca da Tujetsch - revediu 1897 17.30
Untgida  e lenna per l'alp Nalps da Magher - 1899 - 1919  
Statuts per ina amegliuraziun dalla tratga da nuorsas - 1900 17.60 
Normas tschentadas si dalla ludeivla vischnaunca da Tujetsch 1900, ils 3 da december 17.60
PROTOCOLS DA VISCHNAUNCA  
Protocols da vischnaunca 1.1/1.2/1.3/1.4
SCOLA        
La scola dil 19avel tschentaner   
Pader Placi a Spescha davart la scola en Tujetsch – 1805 - 1814  
Notizias davart la scola da Rueras 1804 – 1850   
Il vischinadi da Cavorgia 1840   
Notizias dil vegl scolast Gion Antoni Soliva (1832 - 1915) da Sedrun  
Brev dalla cumissiun da scola dil cumin dalla Cadi - 1841   
Vendita da pastiras per baghegiar las scolas - 1847   
Scola Cavorgia – contract da baghegiar 1848 e mobiliar 1849   
Casa da scola Cadruvi – cumpra dil sulom 1848   
Casa da scola Cadruvi – contract da lavur 1848   
Contract dil cussegl da scola fatgs cun scolast Placi Bisquolm, il settember 1849   
Rapport ufficial dallas scolas grischunas ils onns 1849/50   
Scriver digl inspectur Placi Condrau - 1850 Sect.8 sct. 1
Contract per l’erecziun dalla casa da scola a Rueras 1850 Sect.8 sct. 1
Theodosi Deragisch (1888 – 1944), ha mess per scret las suandontas notizias sur ses onns da scola a Sedrun Sect.8 sct. 1
Notizias sur dalla scola tuatschina Sect.8 sct. 1
Urbari da Rueras 1861 Sect.8 sct. 1
Cumpra dil sulom per la casa da scola a Camischolas - 1861 Sect.8 sct. 1
Project tier ina cunvenziun pervia dall’alimentaziun dallas scolas da Tujetsch - 1861 Sect.8 sct. 1
Program dalla scola da Sedrun - 1873 Sect.8 sct. 1
Protocols dalla cumissiun da scola/cussegl da scola1847 – 1855 / 1859 - 1861 / 1864 – 1871 / 1883 – 1899
Sect.8 sct. 1
Commembers dil cussegl da scola, cumissiun da scola 1847 - 1901 Cud. 7.1/2/3 
PAUPERESSER  
Il pauperesser   
Protocols dalla cumissiun pauperila Cud. 8.3
UFFICIALS DA VISCHNAUNCA  
Ils ufficials dalla vischnaunca da Tujetsch, geraus e cussegliers  1793 - 1900  Cud. da protocols
POPULAZIUN  
Svilup dalla populaziun el 19avel tschentaner   
Diember da naschientschas dil 19avel  
FINANZAS  
Svilup dil quen da vischnaunca el 19avel tschentaner   
ANNEXAS  
Rodel dils castitgs 1800 - Cud. 9.1
Concessiuns da lenna 1800 - 1863 Cud. 9.1/14.1
Il caschner/chischner   
Sorts da lenna   
Remarcas  
Fontaunas  
Per finir - entgins patratgs  
Survesta da tuts documents  
   
Historia da Tujetsch sa era fascinar Tei!

0270
CuviartaAmerica

Historia dall’emigraziun tuatschina ell’America: Na, na, anora mass ju per de biè bétga plé. - cumpariu 2011 pdfAmerica

mp3AmericaTujetschL'emigraziun ell'America", emissiun d'Esther Berther ella Marella dil RR. Emissiun da Radioscola 1966 sur dall'emigraziun americana dad A.Maissen
Giuv Film
1816/17 - igl onn senza sulegl ed igl onn dalla fom. Mira: A la sumbriva dal tambora

Contact

Tarcisi Hendry
Via Dentervitgs 3
7188 Sedrun
Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!

historia-back-03.jpg